Wie zijn wij? - Geschiedenis afdeling Sint-Jozef Aalst

 

1. De beginjaren (1946-1949)


KWB (toen nog Katholieke Werklieden Bond) werd nationaal gesticht in 1945 als een socio-culturele vormingsbeweging voor volwassen arbeiders. Deze beweging was sterk geïnspireerd door de KA-gedachte (katholieke actie), zoals zij gestalte vond in KAJ en KSA. De plaatselijke uitbouw van de beweging gebeurde pas daadwerkelijk vanaf januari 1946 en, met een stellige zekerheid, was er reeds op 1 oktober 1946 op de parochie St.-Jozef een KWB-afdeling actief. Meer dan waarschijnlijk was er al een kernbestuur van begin 1946 maar het eerste verbondsverslag dateerde van het najaar 1946, van de hand van Emiel Roels die de bestuursvergadering en de algemene vergadering bijwoonde. Op meerdere plaatsen ontsproot een KWB-afdeling uit een bestaande groepering, zoals een werkmanskring, een St.-Barbaragilde, een ACV- of KAJ-kern, maar er is geen enkele aanduiding dat dit ook op St.-Jozef het geval was. De eerste bezieler was dhr. Edmond Nijs (toen woonachtig in Vakschoolstraat 58). Dit was ook niet verwonderlijk, gezien hij de eerste KWB-propagandist van het arrondissement Aalst was. Hij groepeerde rond zich mensen die wellicht de eerste bestuursleden waren: Pierre Bauwens, Kamiel Bonner, Pierre Teirlinck, Paul Callebaut, Leopold De Cock, Robert Huylebroeck, August De Vlaeminck, Albert Becqué en Omer Van Der Biest. Het jaarprogramma handelde over de waardigheid van de arbeider en de heiliging van de arbeid. Dit werd behandeld in studie-onderwerpen zoals ‘Het arbeidsmidden als mensmidden’, ‘Arbeidswil’, ‘Onze jongens en meisjes naar den arbeid’, ‘Onze beroepsbelangen en het syndicaat’ en geconcretiseerd in acties zoals ‘Actie voor heiliging van de zondag’, ‘Schoolverlatersactie’, ‘Actie in het verplaatsingsmidden’. In een tijd van zesdagenweek en 45 uren arbeidstijd hadden deze activiteiten wekelijks plaats op zondag, behalve één zondag in de maand om de arbeiders toe te laten ook in het gezin aanwezig te zijn. Het militante van deze samenkomsten, leiderskringen genoemd, blijkt, naast de studie van hogervermelde onderwerpen, uit het aanleren van liederen zoals ‘Met de KWB vooruit’, ‘Christen Volkslied’, ‘Christelijke werkers vooruit’, ‘Hoor naar den roep der tijden’ en het inoefenen van het toneelstuk ‘Kom bij ons Kameraad’. Andere activiteiten waren nauw verbonden met de kerkelijke feestdagen zoals Kerstmis en Pasen en/of hadden een sterk religieus karakter zoals een ‘familiale godsdienstige bezinning’. Mogelijks werd deze avond ingeleid door E.H. De Gendt, die ik in de verslagen van 1948 als (eerste?) proost terugvond. Over de eerste algemene vergadering in oktober 1946 schrijft de verslaggever, dhr. Emiel Roels, dat er geen dagorde was, de vergadering te laat begon en de opkomst gering was (26 man) maar de inhoud prima was. Het ledental stijgt van 83 (in 1948) naar 116 (in 1949). De activiteiten krijgen een ‘iets’ profaner karakter in de vorm van winterfeesten (cabaret, toneel, film, crochet) eind 1949. Financieel heeft KWB St.-Jozef een schuld van 988,50 Belgische frank aan het verbond. Destijds kocht de afdeling heel wat propagandamateriaal aan zoals affiches, kentekens, uitnodigingskaarten, bijdragenboekjes en wellicht ook een vlag die waarschijnlijk niet de tand des tijds overleefd heeft.

 

2. 1950 - 1957: de succesjaren?

 

De tendens ingezet in 1948 zet zich door in de vijftiger jaren. De studiekringen handelen nog wel over ‘De persoon van Christus’, geloven wij in KWB?’, ‘De arbeider als persoon’ maar ook andere onderwerpen zoals ‘Onze Vlaamse Volksgemeenschap’ komen aan bod. Op 27 februari 1950 richten KWB en KAV St.-Jozef een voorlichtingsavond over schoolverlatende kinderen in met ruim 40 aanwezigen. De spaardienst voor de Lourdesbedevaart is een succes: van de 66 bedevaarders zijn er 28 van St.-Jozef (20 KWB/8 KAV). Was dit éénmalig? In de verdere verslagen vind ik niets meer terug van een georganiseerde deelname aan de verbondelijke bedevaarten. Het ledental stijgt van 107 (1950) via 116 (1953) naar 126 (op 27/10/1957). Voor deze periode vind ik volgende namen terug in de bestuursverslagen : Richard De Nil (voorzitter), Gaston Badisco (schatbewaarder), Albert De Troyer, Remy Roels en Gaston Van der Elst. Vanuit de verslagen geeft 1957 de indruk een ‘grand cru’ te zijn : ‘22 wijkmeesters’, ‘speciaal Raaknummer bracht veel nieuwe leden bij’, ‘sterke vertegenwoordiging van KWB St.-Jozef op de middenraad’ (= overkoepelende bestuursvergadering binnen KWB), ‘succesvolle familiale ontmoetingsdag’. Met grote ijver worden de veiligheids- en verkeersproblemen bestudeerd en bereidt men een ‘werkhuis voor huisvlijt’ voor. De afdeling ontpopt zich ook als een voetbalploeg die het opneemt tegen KWB Immerzeel en KAJ. Via de voetbal rekruteert men zelfs 2 nieuwe wijkmeesters die ook actief worden op andere domeinen.

 

3. 1958-1960 : splitsing St.-Jozef - St.-Anna

 

Vanaf 1958 is er een enorme terugval, maar de redenen zijn onbekend. Vanuit het verbondsbestuur wordt KWB St.-Jozef nauwgezetter gevolgd door de verbondelijke bestuursleden Edmond Nijs (één der eerste bestuursleden - 1958), Gerard Boelaert uit Heldergem (1959) en Philemon Braeckman uit Haaltert (1960). De schuld wordt niet afgelost (1200,50 op 31/7/58 - 2282,25 op 21/11/58) en stijgt naar maximum 3.013 Belgische frank (31/8/1960) om te eindigen op 2058 Bfr op 31/12/1960. Het ledental blijft stabiel op 129 en dit gedurende jaren. Ongetwijfeld is dit een foutieve weergave van de werkelijkheid. Destijds werd bij de bedeling van het ledentijdschrift ‘Raak’ door de wijkmeester ook het maandelijkse lidgeld geïnd. Maandelijks stuurde het verbond het aantal tijdschriften door (en rekende ze ook aan) op basis van de meest recente ledenstand. Uit getuigenissen blijkt het onweerlegbare feit dat er meerdere wijkmeesters het maandelijkse lidgeld niet inden, wat de toenemende schuldenlast van de afdeling St.-Jozef verklaarde. Bijgevolg had men ook geen zicht meer op het aantal leden, dat wel moest slinken: sommigen kregen geen (of te laat) uitnodigingen voor de activiteiten en hun tijdschrift werd rijkelijk te laat (of niet) bezorgd. Bij de splitsing met St.-Anna zou blijken dat er geen 129 maar slechts 100 leden waren! Het arrondissementele KWB-bestuur maakt zich dan ook zorgen. Zij ontvingen geen enkel verslag van KWB St.-Jozef. Ik citeer uit de verbondsverslagen: “Het vlot niet. Ik drong aan op scheiding” (12/6/1960) - ‘’Ontslag voorzitter, Richard De Nil, totaal ontmoedigd. Schatbewaarder, Gaston Badisco, op rust in Zwitserland. Er blijft van de ploeg bijna niemand over. Administratief niets in orde.” (6/11/1960) De ‘nieuwe’ parochie St.-Anna (gesticht in 1956) start met een eigen KWB-afdeling en zal vooral in de jaren zestig een dynamische rol in het parochiale en Aalsterse stadsleven vervullen. Richard De Nil wordt er de eerste voorzitter en blijkt er zijn tweede adem gevonden te hebben. Hij wordt zelfs bestuurslid van het verbond. Op de stichtingsvergadering van St.-Anna zijn er elf aanwezigen. Op St.-Jozef zijn er vijf. Deze mensen (namen onbekend) beogen door huisbezoeken nieuwe leden te vinden. Philemon Braeckman, verbondelijk begeleider, wil hen hierin bijstaan.

 

4. De jaren zestig

 

De geschiedenis van KWB St.-Jozef is geen opbeurend verhaal. Eigenlijk heeft KWB St.-Jozef nooit zijn tweede adem gevonden. Er waren hoogtepunten maar te vaak gevolgd door te lange ‘depressies’. Kenmerkend voor KWB St.-Jozef is dat zij niet (op enkele schaarse uitzonderingen na) participeert aan nationale, verbondelijke initiatieven of aan samenwerking met andere Aalsterse afdelingen. Dit gedragspatroon bestendigt zich quasi tot het einde. Men was te sterk parochiegericht. Te veel werd gerekend op een intensere samenwerking met KAV en er werd te veel verwacht van de geestelijkheid als aanbrenger van nieuwe leden. Nochtans waren er lichtpunten. Dor de splitsing met St.-Anna waren er geen schulden meer en het ledental steeg aanzienlijk (44 leden op 1/10/61 - 67 leden op 31/12/62) om nadien weer te dalen naar 63 (1/10/63), 58 (1/10/64), 40 (1/1/68 - KAV St.-Jozef had er toen 266) en 35 (1/1/69). Aan de Lourdesbedevaarten wordt niet meer actief deelgenomen. De spaardienst wordt opgedoekt en voor KAV doet mej. Van Houwe alleen verder. Zoals vroeger is de afdeling administratief erg zwak. Verslagen, nota’s en berichten worden niet bijgehouden en/of doorgestuurd naar het verbond. Dit maakt verslaggeving moeilijk. De afdeling wordt begeleid door dhr. Alois Galle uit Erembodegem (63-64) en Guido De Roeck uit Lede (68-69). Eind van de jaren 60 was René Redant (Garenstraat) voorzitter en Gerard De Norre vervulde de functie van secretaris-schatbewaarder. De afdeling had een proost die aanwezig was op de bestuursvergaderingen, maar op de schaarse verslagen werden nooit de namen maar enkel het aantal aanwezigen en hun functie vermeld. Voor 1965 werd er wel gewag gemaakt van een familiale studiekring begeleid door E.P. Van Hocht over huwelijks- en gezinsproblemen met 20 aanwezigen per avond.

 

5. De jaren zeventig - tachtig

 


Deze periode is eigenlijk een voortzetting van de zestiger jaren. Vanaf 1969 tot en met 1976 (einde van het ‘kleine’ Aalst) was er een bloeiende stedelijke samenwerking tussen alle KWB-afdelingen van de stad. Rond maatschappelijke thema’s werkten de besturen tweemaandelijks samen en formuleerden zij problemen en/of voorstellen naar het beleid toe zoals ‘KWB bezorgd over schoolgaande jeugd in Aalst’ (spijbelen), ‘KWB onderzoekt stadsleven te Aalst’, ‘Aalsterse KWB wenst behoorlijke ontspanning voor de jeugd’ (krantenkoppen ‘Het Volk’). Soms was René Redant en later zijn opvolgers eens aanwezig, maar te weinig was dit het geval. Bij de verdeling van de stadssubsidies was KWB St.-Jozef de enige die niets kreeg, omdat zij geen werkingsverslag binnen stuurden. Nochtans waren er boeiende activiteiten die mensen lokten, zoals de hobbytentoonstelling en boekenbeurs (april 1978), het nieuwe OCMW (20 aanwezigen - 9/11/1978), 2 avonden over inkomensverdeling, arbeidssolidariteit en christelijke duiding (1977). Het ledenaantal slabakte: 35 (1/1/72), 34 (1/1/73) maar steeg terug naar 47 (14/10/1977). Stijgingen liepen evenredig met de activiteiten die door een vernieuwd bestuur ingericht werden. Een constante is hierin te ontdekken: nieuwe bestuursleden begonnen vol moed en enthousiasme, maar beklaagden zich alras over een gebrek aan medewerking en steun vanwege de wijkmeesters en/of andere bestuursleden. Na een tijdje gaven zij er de brui aan of bleven zij moedeloze achter. Ik lees uit een verslag uit 1977 dat op de bestuursvergadering geen enkele van de tien bestuursleden opgedaagd was. Hoe moet die voorzitter zich gevoeld hebben? In de zeventiger jaren werd de afdeling gevolgd door François Schockaert, Guido Moons en Guido De Roeck. Later zouden de vrijgestelden Hedwig Vercruysse en Philippe Impe de afdeling volgen en begeleiden. Paul Van Steerteghem volgde René Redant op. Samen met Gerard De Norre en Gustaaf Van Geert poogde hij jarenlang het schip weer vlot te krijgen en vervoegden Willy De Vleeshouwer (voor ledenwerving), Freddy Walraet en Armand Cooreman het bestuur.

 

6. Het einde

 

Bij het overlijden van voorzitter Paul Van Steerteghem (13/5/1993) houdt ook KWB St.-Jozef als autonome afdeling op te bestaan. Er werd geen opvolger gevonden. Het bestuur fusioneert met KWB St.Anna. Edmond Robijns wordt voorzitter en bestuursleden zijn Etienne De Wolf, Louis Berger, Jozef Van Gossum, Willy Biebout, Guido Schepers en Robert De Decker. Als voornaamste activiteiten zullen de leden zich de computerlessen (2001-2002) en de reeksen rond fotografie en het maken van videomontages herinneren (2004-2005). De afdeling haalt nog éénmaal de lokale pers met een actiegerichte montage over de verkeersproblematiek aan de kruising Boudewijnlaan/Gentsesteenweg (1996-1997). De oplossingen die KWB toen formuleerde in samenwerking met verkeersdeskundigen worden vanaf 2016 gerealiseerd! Ondanks deze successen daalt het aantal leden. Het bestuur besluit moedeloos KWB St.-Jozef en St.-Anna te ontbinden. De afdeling sluit de boeken op 31/12/2005. Beide afdelingen sluiten aan onder het afdelingsnummer van KWB St.-Martinus.


Auteur: Benno Declerck


Ook Hendrik Strijpens heeft een boek geschreven over de geschiedenis van de Sint-Jozef kerk en parochie. Meer informatie vindt u in deze folder.

 


Volg KWB Eensgezind op Facebook en Twitter

 

 

kwbaalst.be © 2016 

webmaster